การเจริญเติบโตของสัตว์ชั้นสูง มี 3 กระบวนการ คือ

1. การแบ่งตัวของไซโกต (Cleavage)  
2. บลาสทูเลชัน  (Blastulation)
3. แกสทรูเลชัน (Gastrulation)

 

 

เริ่มโดยการแบ่งตัวแบบไมโตซิสของ      ไซโกตอย่างรวดเร็วจนเป็นกลุ่มเซลล์เล็ก ๆ  จำนวนมากมาย แต่ไม่เจริญเติบโตขึ้น เซลล์ที่ได้นี้เรียกว่า  บลาสโตเมียร์ (Blastomere)  ตัวอ่อนในระยะนี้เรียกว่ามอรูลา (Morula)

     1.1โฮโลบลาสติก  คลีเวจ (Holoblastic  cleavage) เป็นวิธีการแบ่งตัวของไซโกต
แบบหนึ่ง   ที่เป็นการแบ่งตัวของไซโกต ตลอดทั้งเซลล์ถ้าเซลล์ที่ได้จากการแบ่งมีขนาดเท่ากันหรือเกือบเท่ากันก็เรียกว่า อิควล  โฮโลบลาสติค  คลีเวจ (Equal  holoblastic  cleavage)  แต่ถ้ามีขนาดไม่เท่ากันเรียกว่า อันอิควล โฮลบลาสติค คลีเวจ (Unequal  holoblastic  cleavage)

รูปที่ 6.8 โฮโลบลาสติกคลีเวจ
ที่มา http://vdo.kku.ac.th/mediacenter/mediacenter-uploads/libs/html/1188/CleavageFrogEmbryo.gif

     1.2 เมอโรบลาสติก  คลีเวจ (Meroblastic  cleavage)  เป็นการแบ่งตัวของไซโกตที่ไม่เกิดขึ้นตลอดทั้งเซลล์  แนวการแบ่งจะเกิดขึ้นเฉพาะด้านบนของไข่  ตรงบริเวณที่เรียกว่า บลาสโตดิส  หรือบริเวณเจอมินัล (Germinal  disc)  พบในพวกไข่ของสัตว์ปีก

รูปที่ 6.9 เมอโรบลาสติกคลีเวจ
ที่มา http://www.bio.unc.edu/faculty/harris/Courses/biol104/fish1.jpg

เป็นขั้นการเจริญของตัวอ่อนสัตว์ที่มีต่อจากระยะคลีเวจ โดยเซลล์บลาสโตเมียร์  จะมาจัดเรียงตัวใหม่ อย่างเป็นระเบียบเป็นชั้นเดียวอยู่ที่ผิว  ทำให้มีลักษณะคล้ายลูกบอลที่มีโพรงอยู่ข้างใน เรียกว่า บลาสโทซีล (Blastocoel)  ตัวอ่อนในระยะนี้เรียกว่า  บลาสทูลา  (Blastula)  และชั้นของเซลล์ เรียกว่า  บลาสโทเดิร์ม (Blastoderm)

รูปที่ 6.10 บลาสทูเลชัน
ที่มา http://content.answers.com/main/content/wp/en-commons/thumb/0/01/300px-Blastulation.png

 

เป็นขั้นการเจริญของตัวอ่อนของสัตว์ต่อจากบลาสทูเลชัน  ที่ทำให้เกิดเยื่อคัพภะ (Germ  layer) ขึ้นในตัวอ่อน  โดยการเกิดเยื่อคัพภะชั้นนอกเรียกว่า  เอกโตเดิร์ม (Ectoderm)  เยื่อชั้นในเรียกว่า  เอนโดเดิร์ม (Endoderm) และเยื่อชั้นกลางเรียกว่า มีโซเดิร์ม (Mesoderm)  ตัวอ่อนระยะนี้เรียกว่า แกสทรูลา (Gastrula)

รูปที่ 6.11 แกสทรูเลชัน
ที่มา http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week10/gastrulation.gif

รูปที่ 6.12 การเจริญของตัวอ่อนในขั้นต่าง ๆ
ที่มา http://www.bio.miami.edu/dana/pix/gastrulation.jpg