เลือกหน่วยการเรียน
        
เครื่องฉาย  (Projector)

ความหมายของเครื่องฉาย
         เครื่องฉาย หมายถึง อุปกรณ์ที่เป็นตัวกลางหรือสื่อกลางในการถ่ายทอดเนื้อหา สาระ  ข้อมูล ต่าง ๆ จากวัสดุฉายใด ๆ ให้ปรากฏขึ้นมาบนจอภาพและมองเห็นได้  อาจมีเสียง หรือไม่มีเสียง  มีภาพเคลื่อนไหวหรือภาพนิ่ง  หรือมีแต่ข้อความเพียงอย่างเดียวก็ได้  ขึ้นอยู่กับประเภทของเครื่องฉายและวัสดุฉาย

ส่วนประกอบของเครื่องฉาย
         เครื่องฉายแต่ละเครื่องมีส่วนประกอบหลัก ๆ ดังต่อไปนี้
         1.  หลอดฉาย (Projection Lamp) เป็นแหล่งกำเนิดแสงสว่างเพื่อใช้ในการฉาย     มีชนิด  ขนาด  และกำลังต่าง ๆ กันตามความเหมาะสมของเครื่องฉายแต่ละเครื่องที่มีใช้ในเครื่องฉายทางวงการศึกษา  หลอดฉายจะมีกำลังตั้งแต่  100 – 1000  วัตต์
                  หลอดฉายอาจแบ่งได้เป็น 3 ชนิดใหญ่ ๆ คือ หลอดอินแคนเดสเซนต์  หลอด    ฮาโลเจน และหลอดคว๊อต
                  1.1  หลอดอินแคนเดสเซนต์ (Incandescent) ภายในบรรจุก๊าซไนโตรเจน หรือก๊าซอาร์กอน  หลอดชนิดนี้มีความร้อนสูง  จึงต้องทำให้มีขนาดใหญ่
                  1.2  หลอดฮาโลเจน (Halogen) เป็นหลอดที่ได้ปรับปรุงเพื่อให้มีอายุการใช้งานได้มากขึ้นอีก โดยทำให้มีขนาดเล็กแล้วบรรจุก๊าซฮาโลเจนและไอโอดีน ในอัตราส่วนที่เหมาะสมกับก๊าซเฉื่อยในหลอด มักเรียกว่าหลอดฮาโลเจน-ไอโอดีน ด้วยกรรมวิธีนี้จะทำให้หลอดทนความร้อนได้สูง  ให้ความสว่างที่ขาวนวล และมีอายุการใช้งานมากกว่าหลอดอินแคนเดสเซนต์ (Incandescent)
                  1.3  หลอดคว๊อต (Quartz)  มีลักษณะเหมือนหลอดฮาโลเจน  แต่ได้พัฒนาโดยใช้หินคว๊อตมาทำหลอดแทน  จึงทำให้ทนความร้อนยิ่งขึ้นบางครั้งเรียกว่า  หลอดคว๊อต-  ไอโอดีน
                   ปัจจุบันได้บรรจุก๊าซฮาโลเจนและไอโอดีนไว้ในหลอดคว๊อต  จึงทำให้มีอายุใช้งานนานยิ่งขึ้น  เรียกว่า  หลอดคว๊อต – ฮาโลเจน
         2.  เลนส์รวมแสง (Condenser Lens) มีลักษณะเป็นเลนส์นูนประกอบกันมาเป็นชุด อาจมีเลนส์มากกว่าหนึ่งอันก็ได้  ทำหน้าที่รวมแสงจากหลอดฉายและที่สะท้อนจากแผ่นสะท้อนแสง  ให้ไปตกพอดีวัสดุที่ฉาย  และทำหน้าที่เกลี่ยแสงให้กระจายทั่วบริเวณวัสดุที่ฉาย
         3.  เลนส์ฉาย (Objective  Lens)  มีลักษณะเป็นเลนส์นูน ประกอบกันมาเป็นชุด        มีเลนส์หลายอันวางซ้อนประกบติดกันอยู่ในกระบอกเลนส์  เลนส์ฉายมีหน้าที่สำหรับทำให้เกิดภาพจริงของวัสดุบนจอ  มีขนาดขยาย  และหัวกลับกับวัสดุที่ฉาย  ดังนั้น  เวลาใส่วัสดุเข้าเครื่องฉายต้องใส่หัวกลับเสมอ
                  1.3.4   แผ่นสะท้อน (Reflector) โดยทั่วไปทำด้วยแผ่นโลหะ  มีลักษณะเป็นกระจกเงาฉาบด้วยเงินเพื่อให้สะท้อนแสงได้ดี  ส่วนนี้ทำหน้าที่สะท้อนแสงจากด้านหลังของหลอดฉายให้ไปรวมกับแสงทางด้านหน้าหลอดฉาย เพื่อให้แสงมีความสว่างมากขึ้น 
                  1.3.5   พัดลม   ช่วยระบายความร้อนภายในเครื่องฉาย ทั้งนี้เนื่องจากหลอดฉายมีกำลังส่องสว่างสูงมากจึงทำให้เกิดความร้อนสูงภายในเครื่องจึงจำเป็นต้องมีพัดลมเพื่อช่วยเป่าระบายความร้อนด้วย

ระบบฉาย (Projection  System)

            ระบบฉายหมายถึง  ระบบที่แสงจากหลอดฉายส่องผ่านวัสดุฉายไปยังจอ และเมื่อจอรับแสงไว้ก็จะสะท้อนเข้าตาผู้ชม  โดยทั่วไปมี 3 ระบบ คือ
            1.  ระบบฉายตรง (Direct  Projection)
               การฉายระบบตรงมีหลักการทำงานโดยสังเขปคือ แสงที่สะท้อนจากแผ่นสะท้อนแสง (Reflector)  รวมกับแสงโดยตรงจากหลอดฉาย (Projection  Lamp)  ผ่านเลนส์รวมแสง  (Condenser  Lens)  ผ่านวัสดุที่นำมาฉาย (Material  Being  Projected)  และผ่านเลนส์ฉาย (Objective Lens)  ไปสู่จอ การฉายแบบนี้มีการสูญเสียความเข้มของแสงน้อยจึงสามารถใช้ฉายในห้องที่มีแสงสว่างไม่มากเกินไปนักได้ เครื่องฉายที่ใช้ระบบนี้ ได้แก่  เครื่องฉายสไลด์  และ เครื่องฉายภาพยนตร์

               1.4.2   ระบบฉายอ้อม (Indirect  Projection)
ระบบฉายอ้อมมีหลักการทำงานโดยสังเขป คือ แสงที่สะท้อนจากแผ่นสะท้อนแสงรวมกับแสงโดยตรงจากหลอดฉาย ผ่านเลนส์รวมแสง  และอาจตกกระทบแผ่นสะท้อนแสง ซึ่งมีลักษณะเป็นกระจกเงาราบหรือไม่ก็ได้  แล้วแสงจะผ่านวัสดุที่นำมาฉาย  ผ่านเลนส์ฉายไปตกกระทบตัวสะท้อนแสงซึ่งอาจจะเป็นกระจกเงาราบหรือปริซึมก็ได้  หลังจากนั้นจึงจะสะท้อนไปสู่จอ  การฉายระบบนี้ต้องฉายใกล้ ๆ จอ จึงทำให้มีการสูญเสียความเข้มของแสงน้อย ใช้ฉายในห้องที่มีแสงสว่างไม่มากเกินไปได้  เครื่องฉายที่ใช้ระบบนี้  ได้แก่  เครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ (Overhead  Projector)

             1.4.3  ระบบฉายสะท้อน (Reflected  Projection)
ระบบฉายสะท้อนมีหลักการโดยสังเขป คือ แสงที่สะท้อนจากแผ่นสะท้อนแสงรวมกับแสงโดยตรงจากหลอดฉายตกกระทบวัสดุที่นำมาฉาย  ซึ่งทึบแสง  (โดยไม่ต้องมีเลนส์รวมแสง)  แล้วสะท้อนเอาภาพของวัสดุที่ฉายไปตกกระทบกระจกเงาราบ (ที่อยู่เหนือวัสดุ) สะท้อนผ่านเลนส์ภาพไปสู่จอ ดังนั้น การฉายแบบนี้จึงมีการสูญเสียความเข้มของแสงไปมาก เหมาะสำหรับฉายในห้องที่ค่อนข้างมืด เครื่องฉายที่ใช้ระบบนี้ ได้แก่ เครื่องฉายวัสดุทึบแสง (Opaque  Projector)

องค์ประกอบในการฉาย
            ในการฉายโดยทั่ว ๆ ไป จะมีองค์ประกอบดังต่อไปนี้
            1.  เครื่องฉาย (Projector)  เพื่อใช้เป็นอุปกรณ์เครื่องมือในการถ่ายทอดเนื้อหาจากวัสดุปรากฏเป็นภาพหรือเสียง และภาพ  ได้แก่  เครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ  เครื่องฉายสไลด์  ฯลฯ
            2.  วัสดุ  (Materials)  เนื่องจากเครื่องฉายจะใช้ “แสง” เป็นสิ่งสำคัญในการฉายภาพ  ดังนั้น  วัสดุที่ใช้ในการฉายจึงแบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ วัสดุโปร่งใส (Transparent)  วัสดุกึ่งโปร่งแสง  (Translucent)  และวัสดุทึบแสง  (Opaque) 
            3. จอภาพ  (Screen)  เป็นจอหรือฉากสำหรับรับภาพที่ฉายมาจากเครื่องฉายให้เห็นได้อย่างชัดเจน โดยปกติแล้วจะเป็นจอที่มีพื้นผิวเคลือบด้วยวัสดุที่มีคุณสมบัติในการสะท้อนแสงได้ดี  แต่ถ้าไม่สามารถหาได้จริง ๆ อาจใช้ผนังห้องสีขาวเป็นจอรับภาพแทนก็ได้

 

 



 
 
กลับหน้าก่อน      หน้าถัดไป
 
สถาบันการพลศึกษา วิทยาเขตชุมพร     
ต.ขุนกระทิง อ.เมือง จ.ชุมพร 86190 โทร. 0-7753-4279 โทรสาร. 0-7753-4277